Beurscommentaar Kees de Kort

-Het is vanmorgen erg rustig op de bekende Europese aandelenmarkten. Omzetten en koersbewegingen stellen maar erg weinig voor. Zoals wel vaker is er meer dan voldoende nieuws om iets mee te doen, maar daar hebben handelaren/beleggers blijkbaar weinig zin in.

-Gisteren in de VS voor de zoveelste keer tamelijk teleurstellende macro-economische cijfers. De groei over het eerste kwartaal van dit jaar stelt niet veel meer voor en op de arbeidsmarkt gaat het ook weer de verkeerde kant op (meer ontslagen). Hoe daar ook naar gekeken wordt, dat is simpelweg geen blijvend herstelverhaal.

-Nog een opmerkelijk bericht uit de VS. Daar hebben meer dan 1 mln!!! mensen gesolliciteerd op 50.000 vaak part time en slecht betaalde banen zonder secundaire arbeidsvoorwaarden bij McDonalds. Hoe goed gaat het dan met die economie?

-Uit Duitsland kwam vanmorgen ook een cijfer wat zwaar te denken kan geven. De detailhandelsverkopen dalen daar, en niet eens maar een klein beetje. En dat ondanks al die juichverhalen over hoe goed het toch gaat met die Duitse economie.

-Al dit soort berichten wijzen alleen maar op een toenemende kloof tussen veel bedrijven die via automatisering, kostenbesparingen etc. nog wel in staat zijn om met best aardige resultaten te komen en de consumenten die worden geconfronteerd met dalende huizenprijzen, lonen die nauwelijks stijgen, arbeidsmarkten die maar heel langzaam herstellen en bezuinigingen op allerlei plaatsen. U mag zelf bedenken wat de wat langere termijn consequenties van dit proces gaan zijn voor de toekomstige resultatenontwikkeling van het bedrijfsleven.

-Daar wordt tot nu toe ongeveer geen aandacht aan geschonken. Allerlei bekende aandelenindices zijn terug op de niveaus van april 2008, niveaus dus van voor de kredietcrisis. Als u denkt dat 'we' er nu financieel-economisch beter voor staan dan voor de kredietcrisis, dan blijft u lekker kopen. Maar u kunt ook even proberen te bedenken welke problemen/pijnpunten etc. er toen niet waren en nu wel. Een paar trefwoorden om u op gang te helpen; pensioenen, schuldencrisis, begrotingstekorten, stijgende voedsel- en grondstoffenprijzen en gratis geld voor de banken.

-Net als gisteren is er stroom van berichten bekend geworden, maar durven handelaren/beleggers niet goed een richting te kiezen. Er staan nog wel meer plusjes dan minnetjes maar daar blijft het wel bij. De indices noteren iets hoger dan de slotstanden van gisteren.

-Gisteren was er het eerste 'nieuwe' media-optreden van Fed-voorzitter Ben Bernanke. Inhoudelijk was het allemaal meer van hetzelfde. Het echt opmerkelijke is dat de Fed nog steeds geen enkel, zelfs geen ministapje terug wil zetten. Alle maatregelen die de afgelopen jaren genomen zijn, blijven onverminderd van kracht. Enige mogelijk conclusie: blijkbaar heeft de Fed er geen enkel vertrouwen in dat de Amerikaanse economie het zonder al die bijzondere maatregelen kan. Dat zou de beleggers toch zwaar te denken moeten geven.

-In Nederland publiceerde DNB gisteren het halfjaarlijkse financiële stabiliteitsrapport. Korte samenvatting: de financiële sector blijft kwetsbaar. Met dank aan de Europese schuldencrisis, aan de situatie op de vastgoedmarkten en aan de mogelijke inflatie. De buffers moeten snel en behoorlijk verhoogd worden. En bedenk bovendien altijd dat de hotemetoten de bestaande situatie zo prettig mogelijk proberen te omschrijven. De ervaring heeft geleerd dat de realiteit dan met aan zekerheid grenzende waarschijnlijk een stuk somberder is (zie ook boven).

-Meer DNB, nu over de opvolging van Nout Wellink, De vuile benoemingswas is op tafel terecht gekomen. Het is in sommige gevallen (als de berichtgeving waar is) van een ontzagwekkende kleinheid. Partijpolitieke overwegingen worden genoemd, onvoldoende kwaliteiten schijnt een factor te zijn en zo worden er nog wat dingetjes genoemd. En dan ook nog verwachten dat het grote publiek vertrouwen blijft houden in de gezagsdragers.

-Ondertussen hebben ook een hele serie bedrijven hun kwartaalresultaten bekend gemaakt. Grote verrassingen zaten er niet bij. Ook de verkapte waarschuwing van Unilever, hogere kosten die niet volledig kunnen worden doorberekend, was voorspelbaar.

-Zelfs een overvloed aan berichten kan handelaren/beleggers op de bekende Europese aandelenmarkten vanmorgen niet inspireren om een duidelijke richting te kiezen. De indices bewegen weer eens rondom de slotstanden van gisteren, met omzetten die ook weinig bijzonder zijn.

-Gisteren was er bijvoorbeeld weer nieuws over de Amerikaanse huizenmarkt. En dat nieuws was weer geruststellend slecht. Op die echt heel grote en heel belangrijke markt gaat het in een strak tempo van kwaad naar erger. Opmerkelijk genoeg blijft het Amerikaanse consumentenvertrouwen toch verbeteren, tenminste volgens cijfers die de Conference Board publiceerde. Kijken we daarentegen naar cijfers over datzelfde consumentenvertrouwen die door onderzoeksbureau Gallup bekend zijn gemaakt, dan is dat vertrouwen ongeveer in een vrije val terecht aan het komen. Een wel erg grote tegenstelling die moeilijk te verklaren is.

-In euroland werden gisteren de laatste cijfers bekendgemaakt over de ontwikkeling van de begrotingstekorten en schuldenposities van alle Europese landen. Een tamelijk triest verhaal met een overal uitspringende conclusie: opgelost is er echt helemaal niets, sterker, de problemen worden gewoon nog steeds per dag groter. Even een paar getalletjes 'to bring the message home'. Sinds 2007 is het nationaal inkomen van de eurozone met minder dan euro 200 mrd gestegen terwijl in dezelfde tijd alleen de uitstaande staatsschuld al met bijna euro 1.900 mrd is toegenomen. En dan hebben we het niet eens over alle andere schulden er ook nog zijn. Het wordt niet per dag, maar per seconde duidelijker dat de verdiencapaciteit van die Europese unie volstrekt onvoldoende is om aan alle verplichtingen te kunnen blijven voldoen.

-In ECB-land begint de opvolging van president-Trichet zich af te tekenen. Helaas is het weer een van Ons Soort Mensen, oftewel een bekende centrale bankier uit Italie, En dat is precies wat er nu al een paar jaar aan het gebeuren is. Iedere oplossing voor welk probleem dan ook heet 'meer van hetzelfde'. En als dat niet werkt doen we het gewoon opnieuw, maar dan wat groter. Etc. etc.

-Het blijft voorlopig vrij rustig op de bekende Europese aandelenmarkten. De omzetten zijn weliswaar wat hoger dan gebruikelijk is geworden om deze tijd, maar het aantal opvallende koersbewegingen blijft beperkt en de indices bewegen zich ruwweg rondom de slotstanden van afgelopen donderdag. Nieuw nieuws is er meer dan voldoende, maar de bereidheid om er iets mee te doen, is niet zo groot.

-Zo was er nieuws over de inkomensontwikkeling van de Nederlandse ZZP-ers, toch een groep van meer dan 700.000 mensen. Korte samenvatting: het gaat misschien wel wat beter dan een tijdje geleden, maar het aantal gewerkte uren moet eigenlijk omhoog en de tarieven staan vaak onder druk. Niet echt een herstelverhaal. Dat verhaal wordt verder ondermijnd gezet door de uitspraken van Lex Hoogduin, directeur van DNB, die stelt dat we moeten accepteren dat de huizenprijzen gaan dalen. Hoog tijd natuurlijk, maar geen tekst die goed is voor het vertrouwen van het grote publiek.

-In de VS spelen vergelijkbare processen. In de huizenmarkt blijft het maar slechter gaan en de verwachtingen voor de economische groei over het eerste kwartaal dit jaar worden naar beneden bijgesteld. Ook niet echt een ondersteuning van het herstelverhaal.

-Daar komen dan de resultaten van veel bedrijven nog bovenop. Zeker in de VS wordt er te regelmatig geklaagd over margedruk. Hogere kosten die niet doorberekend kunnen worden in de prijzen. Allemaal niet dramatisch, maar goed passend in het grote beeld.

-Nog een opvallende faits divers. Volgens het IMF gaat het niet lang meer duren voordat de Chinese economie groter gaat worden dan de Amerikaanse. Veel sneller in ieder geval dan veel mensen hopen/denken/vrezen. Op zich betekent dat niets, maar als op termijn de VS niet meer gezien gaat worden als de grootste en sterkste kan dat op veel terreinen tot verschuivingen gaan leiden. Denk eens aan het blinde vertrouwen in Treasuries bijvoorbeeld.

-Na de opwinding van gisteren is het vanmorgen een heel stuk rustiger op de bekende Europese aandelenmarkten. Meer minnetjes dan plusjes met omzetten die met uitzondering van die voor KPN, maar weinig voorstellen. Nieuws is er meer dan voldoende, maar handelaren/beleggers gaan er selectief mee om.

-Vanmorgen het nieuws dat KPN de toekomstverwachtingen wat naar beneden bijstelt. En daar wordt dan wel erg heftig op gereageerd. Ondanks hoge marges, een lage beurswaardering en een torenhoog dividendrendement is er sprake van een forse koersdaling bij een reusachtige omzet. De vooruitzichten van KPN op langere termijn zijn natuurlijk niet geweldig, maar KPN krijgt wel erg weinig krediet, zeker in vergelijking met andere bedrijven. Het zou ons niets verbazen als binnen afzienbare tijd ook andere bedrijven met vergelijkbare uitspraken gaan komen.

-De afgelopen dagen waren er een paar ICT-ondernemingen die met mooie tot erg mooie resultaten kwamen en dan lijken handelaren/beleggers in staat zichzelf ervan te overtuigen dat het met de hele wereld weer een stuk beter gaat. Doe daar niet aan mee.

-Blijf daarvoor naar bijvoorbeeld de ontwikkelingen op allerlei huizenmarkten kijken. Die zijn voor heel erg veel mensen heel erg veel belangrijker dan de resultaten van enkele bedrijven. In de VS werd het grote beeld gisteren voor de zoveelste keer bevestigd. Belangrijkste detail: de prijzen dalen verder. Daar gaat de bestedingsbereidheid niet van verbeteren

-Opmerkelijk is de waardestijging van de euro ten opzichte van de dollar. Nog opmerkelijker is dat er nog niemand hardop loopt te klagen en te kreunen. Zeker de exporteurs moeten het gaan merken.

-Op de bekende Europese aandelenmarkten zit de stemming er vanmorgen best in. Bijna alleen maar hogere noteringen met omzetten die overigens weinig bijzonder zijn. De beschikbaar gekomen berichten zien er in nogal wat gevallen ogenschijnlijk best aardig uit en dan weet u het wel.

-We schrijven niet voor niets 'ogenschijnlijk'. Kijk eens naar de laatste cijfers over de Amerikaanse huizenmarkt: een plusje in vergelijking met een maand eerder. Positief toch? Het is echter nog steeds niet verboden om te letten op het traditionele seizoenspatroon, het is ook nog steeds niet verboden om te kijken naar de cijfers van een jaar geleden en het is al helemaal niet verboden om even stil te staan bij het grote beeld van de Amerikaanse huizenmarkt en te bedenken dat het daar de afgelopen 50 jaar !!! nog niet zo slecht is gegaan. Maar goed, in vergelijking met een maand geleden staat er een plusje. Hoera, hoera, hoera.

-Nog meer ogenschijnlijk. Nu over de resultaten van de bedrijven. Wat begint de rode draad te worden? Bedrijven die aan bedrijven leveren doen het beter dan bedrijven die afhankelijk zijn van consumentenmarkten. Beter he, dat is niet hetzelfde als goed. Het regent winstdalingen, ook bij de bedrijven die leveren aan andere bedrijven. Maar nog steeds lijkt het erop alsof het bedrijfsleven blijft inzetten op een doorzettend economisch herstel. Als echter naar de houding van de consumenten in veel landen gekeken wordt, dan is het de vraag of dat bedrijfsleven niet (veel) te optimistisch is.

-Die consumenten worden immers geconfronteerd met dalende huizenprijzen, nauwelijks verbeterende arbeidsmarkten, hogere prijzen voor belangrijke produkten en lonen die niet lekker stijgen. Die consumenten worden dus, en begrijpelijk, voorzichtiger. Voor de bedrijven is het te hopen dat die consumenten snel weer gaan doen alsof er niets aan de hand is, want anders moeten er wat dingetjes neerwaarts bijgesteld gaan worden.

Beurscommentaar Kees de Kort

- Op de bekende Europese aandelenmarkten is vanmorgen de rust weer een heel eind teruggekeerd. Nieuws is er meer dan voldoende, maar zoals veel vaker is de bereidheid om er de juiste conclusies uit te trekken minder dan minimaal. Meer plusjes dan minnetjes zijn dan het resultaat.

- Gisteren waren alle pennenlikkers en aandelenmannetjes helemaal hyper over het bericht dat de Amerikaanse kredietwaardigheid misschien naar beneden bijgesteld gaat worden. Als daar nog van geschrokken wordt, zegt dat overigens primair iets over de totale incompetentie van de personen die schrikken en helemaal niets over het bericht zelf. Het is ook geen toeval dat er in obligatieland totaal niet op gereageerd werd.

- Als die kredietbeoordelaars nog maar ergens een milligram integriteit over hadden gehad, was dit natuurlijk al veel en veel eerder gebeurd. Waar er met betrekking tot de Zuid-Europese landen de ene na de andere neerwaartse bijstelling wordt gepubliceerd, en terecht, heeft men de ogen met betrekking tot de ontwikkelingen in de VS heel erg lang heel erg dicht gehouden. De langere en korte termijn financiële problemen waar de VS mee geconfronteerd worden zijn zeker zo groot als die in een aantal Europese landen.

- Nu is het wel zo dat ook de obligatiebeleggers maar niet willen accepteren wat er in de VS aan de hand is. Kijk daarvoor alleen maar even naar de verschillen in de lange rente. Waar de Europese landen wat betreft de vereiste rentevoeten keihard worden aangepakt, blijft de rente in de VS erg laag.

- Tot slot nog even wat kanttekeningen bij het 'roze brillen'-herstelverhaal. Even naar de Europese autoverkopen kijken, lieve jongens. Het gaat allemaal zo lekker dat die verkopen aan het afnemen zijn. En er kan ook gekeken worden naar de resultaten van de bedrijven die tot nu toe gepubliceerd zijn. Daar worden toch iets teveel winstdalingen gepubliceerd. Met name van de bedrijven die het van de consumenten moeten hebben, wil het nog wel eens tegenzitten.