-De stemming op de bekende Europese aandelenmarkten lijkt iets te verbeteren nu er een paar dagen geen onverwacht dramatisch slechte berichten bekend zijn geworden. Veel meer plusjes dan minnetjes zijn het resultaat, met omzetten die overigens maar weinig voorstellen. Meevallende tweede kwartaalresultaten van enkele bedrijven ondersteunen het sentimentherstel verder.

-In de twee grote verhalen van nu (de Europese schuldencrisis en het Amerikaanse schuldenplafond) zijn er wel talloze berichten, plannetjes en opzetjes, maar (nog) geen zicht op een geloofwaardige en serieuze oplossing. Morgen is er een volgende Europese topconferentie waar gekeken gaat worden hoe het nu verder moet. Uiteindelijk gaan de verantwoordelijke autoriteiten waarschijnlijk met een paar juridische slimmigheidjes proberen het tij te keren. En dan hopen ze dat de financiële markten daar gevoelig voor zijn. De realiteit is helaas dat diezelfde financiële markten het vertrouwen in die autoriteiten voor een belangrijk gedeelte verloren hebben en dus extreem kritisch gaan kijken naar ieder voorstel. Met een beetje pech komt daardoor het vertrouwen in een goede afloop daardoor verder onder druk te staan.

-Iets volkomen vergelijkbaars is in de VS aan het gebeuren met die discussies over het schuldenplafond. Hoe geloofwaardig is een mogelijke uitkomst? Iedere uitkomst gaat namelijk ook een aantal onprettige consequenties krijgen en hoe wordt daar mee omgegaan? Worden die weer keurig naar voren geschoven of worden ze onderkend, om maar een vraag te stellen. De roze brillen plus pennenlikkers worden euforisch bij ieder persbericht, de volwassenen onder ons gaan waarschijnlijk een stuk somberder worden.

-Resultaten van bedrijven. Gisteravond meer dan prachtige cijfers van bijvoorbeeld Apple Computers. Grote vraag is nu welke conclusies naar aanleiding daarvan getrokken kunnen worden? Erg weinig, zeggen wij bij AFS. En al helemaal geen over een mogelijk economisch herstel of betere tijden op de beurzen.

-Op de bekende Europese aandelenmarkten lijkt de stemming er vanmorgen wel in te zitten. Bijna alleen maar hogere noteringen met omzetten die met uitzondering van die voor de financials eigenlijk niets voorstellen. Aan de inhoud van de berichten kan het niet liggen, die is zeker niet beter, Waarschijnlijk is het een soort technisch herstel, na een paar dagen met koersdalingen hebben we (beleggers/handelaren) gewoon recht op koerswinsten. Of zoiets.

-De twee grote problemen van nu (de schuldencrisis in de eurozone en het schuldenplafond in de VS) blijven alles bepalen. Omdat echt alles en iedereen hier door geraakt wordt, betekent dat natuurlijk ook dat alles en iedereen gaat nadenken of er iets moet gebeuren of dat het verstandiger is om even af te wachten wat er gaat gebeuren. Maar juist omdat sommige partijen wel iets doen, veranderen de prijzen en die andere prijzen kunnen afwachters dan dwingen om toch iets te gaan doen.

-Een voorbeeld: als de aandelenkoersen met een paar procent dalen, kan iedereen rustig blijven, maar als er op enig moment -10% of erger komt te staan, gaan er toch mensen bewegen. Net als met obligaties. Als de verliezen op posities beginnen op te lopen, gaan anderen toch denken of er ook niet verkocht moet worden. En zo kunnen de problemen waar alles mee begonnen in een snel tempo toenemen en weer anderen aan het denken en handelen zetten. Op deze manier kunnen er erg gemakkelijk negatieve sprialen ontstaan en komt de stemming onder druk te staan.

-In dergelijke omstandigheden maken berichten van bedrijven natuurlijk maar weinig indruk. Of het nu goed of slecht nieuws betreft. De toenemende nervositeit is een veel belangrijker factor geworden.

-Het loopt vanmorgen opnieuw niet lekker op de bekende Europese aandelenmarkten. Bijna alleen maar minnetjes met omzetten die niet bijzonder zijn. Nieuws is er meer dan voldoende, maar de inhoud ervan geeft vaak nogal te denken. Positief is het in ieder geval niet.

-De stemming staat ook onder druk vanwege de uitkomsten van de stresstesten voor de Europese banken die afgelopen vrijdagmiddag nabeurs gepubliceerd werden. Het viel allemaal niet mee. Niemand rekende erop dat er echt strenge scenario’s gebruikt zouden worden om te testen hoeveel problemen de banken het hoofd kunnen bieden, maar de gebruikte scenario’s waren wel erg bankvriendelijk. Dus deze poging om het vertrouwen van de financiële markten terug te winnen, is behoorlijk mislukt. Als er al iets bewerkstelligd is, dan is het dat de nervositeit van de financiële markten eerder is toe- dan afgenomen. En daarmee ook het vertrouwen in het probleem-oplossend vermogen van de verantwoordelijke autoriteiten.

-Iets vergelijkbaars speelt nu in de VS waar het gaat om het ja/nee verhogen van het schuldenplafond. Het gaat niet eens om de mogelijke consequenties van het niet-bereiken van overeenstemming daarover, het gaat vooral over de onwil/het onvermogen van de verantwoordelijke autoriteiten om gezamenlijk ergens uit te komen.

-Dat verdwijnen van het vertrouwen van het grote publiek krijgt onvermijdelijk economische consequenties. Mensen en bedrijven worden voorzichtiger, gaan minder investeren en besteden en dat gaat de groei onder druk zetten waardoor de financiële en economische problemen alleen maar verder toenemen. Er is zo een spiraal ontstaan van processen die elkaar in negatieve zin versterken.

-Cijfers Philips. Een paar weken geleden liet Philips al weten dat het tegenzat en vanmorgen werd duidelijk hoe erg het is. Het was allemaal niet best en het vervelendste was nog wel dat topman van Houten erg terughoudend was over de nabije toekomst. Begrijpelijk, maar veel herstelperspectief bood hij niet.

-Het is vanmorgen vrij rustig op de bekende Europese aandelenmarkten. Omzetten en koersbewegingen zijn niet bijzonder en de indices bewegen zich min of meer rondom de slotstanden van gisteren. Er wordt vooral gekeken naar elkaar en gewacht op de dingen die komen gaan.

-Eén van de dingen waarop gewacht wordt is de uitkomst van de 'stress testen' voor Europese banken die vanmiddag bekend gemaakt wordt nadat de financiële markten gesloten zijn. Dat laatste voorkomt in ieder geval dat er te haastig op gereageerd kan worden en er een verkeerde dynamiek op gang kan komen.

-Er wordt ook wel gewacht op de uitkomst van de discussies in de VS over het ja/nee verhogen van het schuldenplafond. De financiële mannetjes vrezen hel en verdoemenis als dat niet gebeurt. De politici denken daar heel anders over, want als de mogelijke consequenties zo groot zijn, waarom is de lange rente dan nog steeds zo laag? Die extreem lage rente is toch een keihard bewijs van het vertrouwen dat de financiële markten in de VS hebben?

-Hier is kristalhelder zichtbaar dat de financiële wereld en de politici elkaar niet begrijpen. De financiële wereld verwacht dat de politici problemen oplossen en de politici gaan ervan uit dat de financiële wereld alles blijft betalen. Dat laatste is ook waar tot het niet meer gebeurt. Bedenk daarvoor maar wat er in Griekenland gebeurd is. Tot eind 2009 liet de financiële wereld de Grieken overal mee wegkomen en nu staat de lange rente op 15% en weet u ondertussen ook hoe groot de problemen daar zijn.

-Ondertussen is ook het tweede kwartaalresultatenseizoen op gang gekomen. In Nederland hebben we een serie winstwaarschuwingen gehad, maar het kan natuurlijk ook anders. Dat bewijzen bijvoorbeeld de cijfers van Google, JP Morgan en Hugo Boss.

-Ook vanmorgen wil de stemming op de bekende Europese aandelenmarkten er niet inkomen. De omzetten stellen weinig voor, maar er staan veel meer minnetjes dan plusjes. U begrijpt waarom: alle ontwikkelingen met betrekking tot de Europese schuldencrisis.

-Gistermiddag was het in de VS Ben B. 'to the rescue'. De Fed-voorzitter beloofde volgende steunmaatregelen als het binnenkort niet beter gaat met de Amerikaanse economie. Dit is niet alleen zinloos, het wordt ook per dag gevaarlijker. Nog meer steun is een doodlopende weg waar anderen (lees: jongeren) de rekening voor gaan betalen. Al bijna 3 jaar halen de verantwoordelijke autoriteiten echt alles uit de kast om de economie te stimuleren. Denk aan mega-begrotingstekorten, denk aan het gratis geld voor de banken, denk aan QE 1 en 2, denk aan garanties en wat heeft dat allemaal opgeleverd? Vooral veel meer schulden, spaarders die op hun knieën zitten, veel pensioenproblemen en, het allerbelangrijkste, nagenoeg geen economisch herstel. En dan gaan we voor de zoveelste keer weer hetzelfde doen? Wat denkt u dan dat het resultaat daarvan gaat zijn?

-In de eurozone blijft het directe eigenbelang van alle betrokken spelers de discussies over een oplossing van de schuldencrisis bepalen. En dus gebeurt er niets. De problemen moeten blijkbaar nog groter worden voor er verder gekeken kan worden dan de belangen van de eigen organisaties. In essentie gaat het om het leggen van een grote puzzel waarbij ook de stukjes die erg op elkaar lijken op de goede plaats terecht moeten komen.

-Nog een waarschuwing. Nu over de productiekant van de economie waar het tot voor kort allemaal wel bleef lopen. De eerste signalen dat het in de industrie aan het veranderen is, worden zichtbaar. Kijk maar naar de laatste cijfers uit Singapore en de eurozone. Niet verrassend natuurlijk, als de afzetverwachtingen naar beneden moeten worden bijgesteld vanwege afzwakkende consumentenbestedingen, krijgt dat onvermijdelijk gevolgen voor de productie.

-De vele ontwikkelingen met betrekking tot de Europese schuldencrisis blijven stemming op de bekende aandelenmarkten bepalen en het sentiment onder druk zetten. Minnetjes en plusjes wisselen elkaar af, met omzetten die heel behoorlijk zijn. Per saldo bewegen de indices voorlopig rondom de slotstanden van gisteren.

-Het grote verhaal van die schuldencrisis is dat de problemen langzaam maar zeker steeds groter worden. Er worden meer landen bij betrokken, de bedragen nemen toe, de meningsverschillen worden groter, steeds meer partijen gaan zich ermee bemoeien en bij elkaar maakt dit dat het zicht op een fatsoenlijke oplossing verder vooruit wordt geschoven. Nog steeds blijkt het directe eigenbelang van nagenoeg alle spelers belangrijker dan het besef in een gemeenschappelijke (en steeds meer lekkende) boot te zetten. De druk is blijkbaar nog niet groot genoeg om tot een andere opstelling te komen.

-In de VS gaat het eigenlijk niet beter. Gisteren weer diverse berichten die zwaar te denken geven. Zo worden de ondernemers in het midden- en kleinbedrijf al maanden lang maar niet positiever over hun vooruitzichten, wordt er binnen de Fed al weer hardop nagedacht over een mogelijk volgend rondje stimuleringen (QE-3), neemt het betalingsbalanstekort fors toe en blijven de politici elkaar, het publiek en de financiële markten helemaal gek maken met hun gezeur over het schuldenplafond.

-Over dat schuldenplafond het volgende. Puur financieel en economisch doet zo'n plafond totaal niet ter zake. Het is een zelf opgelegde beperking van de beleidsvrijheid. Politiek is het een totaal ander verhaal geworden. Daar wordt het ja/nee verhogen van het plafond gebruikt als breekijzer om uit te bepalen hoe in de toekomst allerlei dingen in de VS geregeld gaan worden. Het gaat dan bijvoorbeeld over de inrichting van het belastingstelsel, over de inrichting van de sociale zekerheid en over nog wel een paar andere dingetjes. Het onbedoelde resultaat van die onenigheid is natuurlijk wel dat op de financiële markten het vertrouwen in het probleemoplossende vermogen van de verantwoordelijke autoriteiten verder onder druk komt te staan. Met alle mogelijke gevolgen van dien.

-Dan is er China waar de laatste groeicijfers weer prachtig waren. Blijft het dan goed gaan in China? Nee. In China is ervoor gekozen om ongelimiteerd geld in die economie te pompen en dat maakt natuurlijk wel dat er dingen gebeuren. Het maakt ook dat de zorgen over rente- en aflossingsbetalingen sterk zijn toegenomen. Het is geen toeval dat er al gesproken wordt over lokale overheden die in grote problemen zijn gekomen en over de vraag hoe dan de betrokken banken gered moeten worden.

-Het is een hectische dag op de bekende Europese aandelenmarkten. Bijna alleen maar lagere noteringen met omzetten die hoog zijn en in het geval van de financials zelfs extreem hoog. De reden? Simpel, handelaren/beleggers maken zich meer en meer zorgen over alle mogelijke gevolgen van de Europese schuldencrisis.

-In essentie gaat het om het verdwijnen ven het vertrouwen in een goede afloop. Het is de verantwoordelijke autoriteiten de afgelopen drie jaar niet gelukt om ook maar ergens een oplossing voor te vinden. Sterker, op veel plaatsen zijn de problemen ondertussen alleen maar groter geworden. Daar komt nog bij dat iedereen kan zien dat bij die verantwoordelijke autoriteiten van samenwerking geen sprake is en de onenigheid en het onderlinge wantrouwen alleen maar toenemen.

-En wat gebeurt er als het vertrouwen in een goede afloop verdwijnt? Dan gaan alle spelers zelf op zoek naar volgende punten die een probleem kunnen worden. En als er gezocht wordt, wordt er ook gevonden. Dat in dat proces rijp en groen, groot en klein, belangrijk en onbelangrijk door elkaar gehaald worden, is dan nagenoeg onvermijdelijk. Waardoor de nervositeit verder toeneemt, het vertrouwen verder onder druk komt te staan en de problemen (nog) groter worden. Afnemend vertrouwen zorgt bijvoorbeeld voor een hogere rente waardoor herfinancieringen een stuk duurder/moeilijker worden, de financiële problemen van die landen dus verder toenemen en iedereen nog nerveuzer wordt. In de eurozone is een versnellende spiraal omlaag op gang gekomen.

-Bedrijfscijfers in de VS. Gisteravond kwam Alcoa traditioneel als eerste grote bedrijf daar met de tweede kwartaalresultaten. Uitkomst? Niets mis mee. Is dat een goede indicatie voor de resultaten van andere bedrijven? Helaas niet. Alcoa levert vooral aan internationaal opererende industriële bedrijven waar het (nu nog) redelijk gaat. De problemen zitten nu al bij alle bedrijven die zich richten op de consumentenmarkten. Reken maar op veel verhalen over serieuze kostenbesparingen om de winsten op peil te houden. Vanmorgen een bericht van Cisco dat een paar duizend mensen wil ontslaan. U mag zelf bedenken wat dat gaat betekenen voor de Amerikaanse arbeidsmarkt?